Sa domo 'e sos liberos dae cando hat comintzadu a funzionare s'est interessada a
isparghere infrommasciones e duncas isparghere cultura.
Su computer, in custu casu est istadu su mezzu pius usadu a s'iscopu, finzas dae cando
amus cominzadu, amus pro cussu costruidu unu logu appositu pro usare custu mezzu modernu.
1994 - S'INFORMATIZAZIONE DE SA DOMO 'E SOS LIBEROS
A sa fine de su 1994 fattei unu
progettu pro informatizzare sa domo 'e sos liberos. Prima 'e tottu pessei a mi procurare
unu computer, (buschei unu 386 de segunda manu chi est alu attivu) incomintzemus a
l'impitare pro registrare s'archiviu e sos prestidos de sos liberos. Fit naschende propriu
tando, in Italia sa mania de sa multimedia. In USA fin gia in cummerciu deghinas de
dischettos multimediales non fin tottu de valore ma intantu bi fini. Bi fit pero gia in
cummerciu carchi opera chi aliat sa pena de isperiare e chi faghiat cumprendere cantu
custu mezzu nou podiat ajuare sa cultura a s'isparghere, in particulare fit adatta a
s'insegnamentu de s'iscienzia e pro una consultazione enciclopedica.
Sa velocidade de su computer risolvende sos problemas impare cun sa capacidade de su
CD-ROM comente magasinu faghet sa diferenzia cun qualsiasi ateru mezzu. E pro cussu
pessaia chi un in crasa si fit ispaltu in manera irresistibile. E dae poi pessaia chi
cussas possibilidades corrispondiana a s'iscoppu chi s'aiat postu
sa sotziedade.
1995 - S'ISTAZIONE MULTIMEDIALE
Pessei de comporare un'ateru computer pius modernu de su chi aiamus. Fit unu PC 486
cun 66 megahertz de sa Olivetti, aiat 8 megabytes de memoria RAM, noas
possibilidades multimediales, unu
CD-ROM a duas velocidades e un'ischeda audio a 16 bit.
Comporemus poi deghe operas multimediales, tottu bellas, fini in pratica sas prima chi fin
bessende in limba italiana. Carchi esempiu: aiamus comporadu su CD de Umberto Eco chi
faeddat de su seculu XVII e poi s'Odissea, su Corpus de s'omine, Pompei e ateros.
Programmei appositamente pro su computer chi aiamus leadu un'applicazione noa in modu de
fatzilitare su pius possibile s'usu dae parte finzas de cussas personas chi non dn'aian
pratica.
Su 25 de sant'Andria de su 1995 s'istazione multimediale fit tuchende.
Ma no est chi sa facenda appeit cuddu sutzessu chi mi fia aisettende. Sa zente chi si
proet a usare su computer isteit de aberu paga; unu peccadu, considerende chi vivimus in
unu logu inue sos mezzos chi nos ponet a disposizione s'iscola, sun de abberu pagos.
No isco cantas domos 'e sos liberos a cussu tempus podiana dare una cosa de su genere.
A su tempus fattei carchi kirca in Internet pro 'idere si in giru bi aiat calecunu chi
aiat fattu una robba simile: ma no agatei nudda. M'ammento chi Marco Calvo, su
responsabile de s'associatzione culturale telematica Liber-Liber, mi rispondeit chi isse
non ait intesu nudda de su fattu chi in carchi atera parte si aiat fattu carchi cosa de
simile.
Mancari su risultadu no isteit propriu su chi mi fia aispettende , mi consolei poi cun su
fattu chi dae cue a pagu tempus initziativas de su genere si moltiplicheini dae sa die a
sa notte. Tzertu chi pro una idda minore coment'est Poggio dei Pini forsis s'initziativa
chi aiamus leadu fit troppu addainanti in su tempus e poi sas domos 'e sos liberos non
sunu istadas mai unu logu frequentadu meda. Si preferit oe comente tando discottecas e
pizzerias.
In su mantessi periudu, a primos de su 1995, in italia fit comintzende a bessire a campu
Internet e in pagu tempus pariat chi nesciunu ne podiat faghere a mancu.
S'informatica cun Internet leit fua, s'istampa ispecializada comintzeit a nde faeddare cun
pius frequenzia. Giornales e telegiornales perņ no est chi nde faeddaiana bene meda,
fatteini de tottu e alu la sighini a inculcare in sa zente cantu siat perigulosu Internet
e de cantu est incontrollabile. Unu logu 'e babolcos, unu logu inue si podiat faghere onzi
cosa de vituperiu, arriveini a narrere chi unu si podiat puru occhire pro gulpa sua,
bombas e bombarolos, pisedduzos chi si che fuiana dae domo issoro pro gulpa de Internet;
comente chi custas cosas prima non fini mai sutzessas. E b'aiat zente chi bi creiata.
Calecunu mi pregunteit si fit de aberu chi sutzediat tottu cussu. Tando detzidei de
faghere unu aboju in modu de ispiegare in sa manera pius vera it'est chi fit Internet.
Su 18 de Maju de su 1996 fattemus s'aboju cun s'iscopu de faeddare de sa difusione
cibernetica de Internet. Fit sa prima 'olta chi si faghiat un'aboju de su genere.
In tottu bi abojeini una sessantina de personas e a narrere sa veridade, appemus sutzessu.
Aiamus unu videoproietore chi nos aiat prestadu sa Progensar de Cagliari a bai sa zente in
sa sala, pro sa prima 'olta, poteini fagher parte de una trasmissione telematica e
iscoberrere chi sas paginas de su World Wide Web fin pienas de
infrommasciones e de immagines meravizosas chi arrivaiana da onzi parte de su mundu
in su mantessi momentu chi la si fini isperiende. M'ammento chi nos divertemus a mandare
unu messaggiu e unu invitu a bennere a visitare sa 'idda a su presidente de sos istados
unidos americanos, Bill Clinton. Calecunu bi resteit male cando dae poi isse no
rispondeit. S'ultima die de s'aboju appemus duos ospites veramente bravos chi faeddeini de
sas isperienzias issoro in su campu telematicu. Roberto Di Leo professore de su liceo
scientificu Alberti 'e Casteddu, nos conteit chi su situ Internet chi aiana fattu issos in
iscola isteit calculadu su menzus chi si fit fattu in iscolas italianas.
Rosario Vargiu, invece, faeddeit de sas possibilidades chi Internet unu in crasa podiat
dare a su cummerciu.
E como? Ite faghimus ? Mi domandeit unu cando fimus tanchende sos trabaglios. Tando
cumprendei chi pro cussa zente e finzas pro me, cuss'isperienzia fit solu unu puntu
'e partenzia. In tottu bi fit sa gana de faghere ateru, de faghere carchi cosa de nou.
Su fattu mantessi chi custas paginas bos siana arrivende tramite sa Rete cheret narrere
chi semus resessidos a faghere su chi nos fimus riprumissos 'e sa presenzia de
custas paginas in sardinia.net de s'amigu Rosario Vargiu est a proa de chie nos at ajuadu.
1997 su situ Internet
Dae tando s'istoria de su cuzolu informaticu in sa domo 'e sos liberos est ligada a
internet e a su Web Group. A narrere sa veridade, su gruppu, a prima tucada fatteit unu
isbagliu.
Cando ischirriemus s'argumentu chi deviamus trattare, fimus in lampadas de su 1996,
puntemus a unu logu chi piaghiat meda a sa zente de sa idda nostra: s'Ortu Botanicu de
Casteddu. Unu gioiellu cuadu in sa metropoli.
Fit unu logu connoschidu bene dae nois e meritaiat de lu faghere connoschere in Internet.
Su fattu dae poi chi s'Ortu fit in manu a sa Universidade de Cagliari non palfeit una cosa
'ona, pessaiamus chi nos fit istadu pius fatzile de aere cussas infrommasciones chi nos
serviana a s'iscopu, e finzas de aere carchi ajudu. Male pessada. Su fattu chi s'Ortu
Botanicu siat in manu a s'Universidade, pro nois est istadu pius unu malu che unu
'ene. De ajudu mancu a nde faeddare. S'Universidade, s'idet chi no cheriat partire cun
nesciunu su privilegiu de aere in manu s'Ortu Botanicu. Aiamus perdidu tempus e puru
carchi pagu 'e gana.
Ma dae poi, bidas sas cosas comente fini andadas, abbaidemus carchi cosa de pius acurzu a
nois e nos abizemus chi puru in sa idda nostra bi fini cosas chi si podian fagher
connoschere kena irgonza. Gai demus iniziu a su proggettu chi poi est su chi sezis idende
como.
Cherimus fraigare unu logu telematicu chi faeddet de su Sulcis pro faghere connoschere
custos logos, a tottu: monumentos,trabaglios, cosas betzas.
Un'ateru proggettu chi amus mandadu addainanti, nois de su Web Group, est istada
s'installazione de unu computer multimediale cun su modem cullegadu in rete (grazie puru a
unu abbonamentu gratis chi nos hat dadu Video On Line).
Custu computer est comente una janna aberta a sa zente pro intrare in Internet.
Sos chi 'enini a sa domo 'e sos liberos si poden cullegare cun Internet, siat pro faghere
carchi ricerca, siat pro fagher currispondenzia.
Pro ajuare cudda zente chi no ischiat mancu dae cale parte comintzare, hamus organizadu cursos de insegnamentu. E poi sunu istados abertos ateras
possibilidades, comente cussa de poder prelevare programmas freeware e shareware
dae su discu rigidu. Sa cumunicascione de sa posta elettronica. Su cantiere est sempre
abertu.
E si nos cherides dare unu ajudu sezis sos beneennidos.
Si podet narrere oe, chi tottu custu servit a sa zente de su Sulcis pro faghere ischire a
sos ateros de nois, e si calecunu netzessitat de carchi infrommascione chi est in
internet, o cheret cominigare via Mail, o in Internet phone, cun ateras zente de
su restu 'e su mundu; podet bennere a sa domo 'e sos liberos: innoghe agatat unu computer
cullegadu a disposizione sua.
(traduzione di Giovanni Falconi)
Giorgio Plazzotta
su responsabile de Linea Poggio
